Scènes uit het leven van Sint Bartholomeus Jacob Cornelisz. van Oostsanen ca. 1490-1500 120 x 69,5 cm Poeldijk, Parochie St. Bartholomeus

Bekijk dit schilderij in extreem hoge resolutie op http://www.kijkhelemaalrond.nl/Bartholomeus/index.html.

Dit indrukwekkende paneel verbeeldt een aantal scènes uit het leven van de heilige Bartholomeus. Linksboven wordt getoond hoe de apostel Bartholomeus, die onder andere in Indië, Mesopotamië, Syrië en Armenië zijn geloof verkondigde, de Syrische koning Polimios doopt. Daaronder is verbeeld hoe Bartholomeus de duivel verdrijft uit het lichaam van de dochter van Polimios. Rechtsboven zien we hoe Bartholomeus afgodsbeelden omver trekt, reden waarom hij op last van koning Astyages vervolgd werd voor heiligschennis. Zijn gevangenneming is rechts in het midden uitgebeeld. Op de voorgrond zien we de gruwelijke martelscene waarbij Bartholomeus door vier beulen levend wordt gevild. Zijn onthoofding is niet in beeld gebracht.

Tot 1996 was dit schilderij van het Martelaarschap van de heilige Bartholomeus volledig onbekend bij kunsthistorici. Het werd 'ontdekt' tijdens een inventarisatie ten behoeve van de tentoonstelling Verborgen kerkschatten, 1400-2000, Katholieke kunst uit Zuid-Holland. Het werd altijd toegeschreven aan de meester van de Kruisafneming van Figdor, die volgens kunsthistorici ofwel de leermeester van Jacob Cornelisz. van Oostsanen is geweest ofwel met Jacob zélf kan worden geïdentificeerd. Gaandeweg is het vermoeden sterker geworden dat dit werk wel eens van Jacob zelf kan zijn, en dat het wellicht gaat om een van zijn vroegste werken.

Het paneel met Scènes uit het leven van Sint Hubertus (Berlijn, Staatliche Museen) komt wat betreft formaat, iconografie en stijl nauw overeen met het Poeldijkse schilderij met de heilige Bartholomeus. Het is niet ondenkbaar dat de beide panelen oorspronkelijk tot hetzelfde altaarstuk behoorden. 

Bovenstaande tekst is ontleend aan Daantje Meuwissen, 'Meester van de Kruisafneming van Figdor/Jacob Cornelisz van Oostsanen?, Het martelaarschap van de heilige Bartholomeus', cat. nr. 31 in Friso Lammertse en Jeroen Giltaij e.a., Vroege Hollanders - Schilderkunst van de late Middeleeuwen, (tentoonstellingscatalogus Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam 2008), p. 196-199.